Cổ Chất có hơn 560 hộ với gần 1.800 nhân khẩu, chia thành hai xóm Trong và Ngoài. Nếu như trước đây, cuộc sống người dân chủ yếu dựa vào nghề nông thì nay, nhờ nắm bắt xu thế phát triển kinh tế, thôn đã chuyển mình mạnh mẽ sang hướng sản xuất, kinh doanh nghề truyền thống – đặc biệt là nghề thêu, in và may mặc.
Cổng làng Cổ Chất
Hiện toàn thôn có gần 100 hộ sản xuất kinh doanh với hàng trăm máy thêu vi tính, máy in 3D và máy cắt laser hiện đại. Những sản phẩm thêu, in của Cổ Chất nổi tiếng bởi sự tinh xảo, hoa văn sắc nét, mang đậm tính thẩm mỹ, vừa giữ nét duyên truyền thống, vừa bắt nhịp với thị hiếu hiện đại. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là nguồn thu nhập chính, giúp mỗi lao động đạt mức bình quân 96 triệu đồng/năm.
Kinh tế phát triển kéo theo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng khấm khá, hộ nghèo gần như không còn. Thôn Cổ Chất hiện chỉ còn 2 hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 0,03%, là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa".
Đi đôi với phát triển kinh tế, Cổ Chất đặc biệt chú trọng xây dựng đời sống tinh thần phong phú, văn minh. Nhà văn hóa của thôn được đầu tư, nâng cấp khang trang, là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi. Tủ sách cộng đồng, các điểm đọc báo cuối tuần, sân bóng đá, sân bóng chuyền, khu thể thao ngoài trời… đã trở thành không gian quen thuộc, gắn kết các thế hệ trong thôn.
Phong trào thể dục thể thao và văn nghệ quần chúng ở Cổ Chất phát triển mạnh mẽ. Các câu lạc bộ khiêu vũ, đội văn nghệ, đội bóng chuyền luôn duy trì hoạt động đều đặn, góp phần tạo không khí vui tươi, đoàn kết. Vào mỗi dịp Tết Nguyên đán, Trung thu hay ngày lễ hội truyền thống, người dân lại háo hức tham gia các hoạt động kéo co, đập niêu, đá bóng, hát dân ca… Những nét sinh hoạt văn hóa đó vừa mang tính giải trí, vừa là dịp để các thế hệ cùng nhau gìn giữ phong tục quê hương.
Đặc biệt, Cổ Chất luôn chú trọng phát triển phong trào học tập, khuyến học, khuyến tài. Hằng năm, thôn tổ chức tuyên dương học sinh đỗ đại học, học sinh giỏi với phần thưởng tuy nhỏ nhưng chan chứa tình cảm, thể hiện tinh thần hiếu học truyền thống. Các dòng họ đều duy trì quỹ khuyến học để động viên con em nỗ lực vươn lên.
Làng Cổ Chất còn được biết đến với nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Các đám cưới được tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm, tuân thủ quy định của pháp luật, không phô trương, không hút thuốc lá trong tiệc cưới. Việc tang được tổ chức trang nghiêm, tiết kiệm, khuyến khích hỏa táng để bảo vệ môi trường. Năm 2025, tỷ lệ hỏa táng tại thôn đạt tới 75%, thể hiện rõ chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân.
Công tác hòa giải ở cơ sở, phòng chống tệ nạn xã hội luôn được thôn chú trọng. Tổ hòa giải hoạt động hiệu quả, góp phần giữ gìn an ninh trật tự. Các tổ tự quản về an ninh, môi trường, chuyển đổi số, phòng cháy chữa cháy đều phát huy tốt vai trò, giúp nhân dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sống đoàn kết, văn minh.
Song song với đó, thôn luôn quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa. Các công trình như đình, chùa, miếu được người dân góp sức tu bổ thường xuyên. Năm 2025, đình Cổ Chất được đầu tư hơn 14 tỷ đồng để trùng tu, góp phần giữ gìn không gian tâm linh linh thiêng của làng.
Cổ Chất được đánh giá là một trong những thôn có cảnh quan sáng – xanh – sạch – đẹp nhất xã. Hệ thống rãnh thoát nước được khơi thông, các tuyến đường đều được vệ sinh thường xuyên. Vào sáng Chủ nhật hàng tuần, người dân đồng loạt ra quân tổng vệ sinh, chăm sóc vườn hoa tự quản, trồng cây xanh dọc các trục đường chính. 100% hộ dân có nhà vệ sinh tự hoại, giếng khoan, bể lọc, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.
Chi hội phụ nữ, cựu chiến binh, đoàn thanh niên đều có tuyến đường tự quản, đoạn đường nở hoa, đảm bảo sáng – xanh – sạch – đẹp. Công tác phòng, chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân được thực hiện nghiêm túc, thường xuyên có các buổi tuyên truyền về dinh dưỡng, tiêm chủng, sức khỏe sinh sản, phòng chống dịch bệnh.
Với truyền thống "tương thân tương ái", người dân Cổ Chất luôn sẵn lòng giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống. Các phong trào nhân đạo, từ thiện, đền ơn đáp nghĩa, ủng hộ người nghèo, vùng thiên tai… đều được hưởng ứng nhiệt tình. Mỗi năm, thôn vận động hàng chục triệu đồng cho các quỹ xã hội, thể hiện tinh thần đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng sâu sắc.
Người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, hộ chính sách, hộ khó khăn luôn được quan tâm, chăm sóc. Vào các dịp lễ Tết, thôn tổ chức thăm hỏi, tặng quà, động viên tinh thần, lan tỏa thông điệp nhân ái trong toàn dân.
Bên cạnh việc giữ gìn bản sắc, Cổ Chất còn đi đầu trong ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số nông thôn. Mỗi ngõ xóm đều có nhóm Zalo để tuyên truyền, trao đổi công việc, phổ biến thông tin nhanh chóng, hiệu quả. Tổ chuyển đổi số của thôn hoạt động tích cực, góp phần thúc đẩy thực hiện Đề án 06, xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số ở cơ sở.
Từ những nỗ lực không ngừng, thôn Cổ Chất nhiều năm liền giữ vững danh hiệu "Thôn văn hóa". Những thành quả hôm nay là kết tinh của sự đoàn kết, đồng lòng của toàn thể cán bộ và nhân dân – những con người luôn hướng về giá trị chân – thiện – mỹ trong đời sống.
Cổ Chất không chỉ là nơi gìn giữ nếp sống đẹp của làng quê Việt Nam, mà còn là minh chứng sinh động cho sự hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, giữa lao động cần cù và khát vọng vươn lên. Vẻ đẹp của "làng văn hóa Cổ Chất" chính là nét đẹp của con người Việt Nam – đoàn kết, sáng tạo, nhân ái và giàu lòng tự hào quê hương.
Trường Giang - Hoàng Minh