Thuốc lá hiện đang là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong sớm trên thế giới. Theo các nghiên cứu y học, trong khói thuốc lá có hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó hàng trăm chất gây độc và khoảng 70 chất có khả năng gây ung thư. Người hút thuốc lá có nguy cơ cao mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư vòm họng, bệnh tim mạch, tai biến mạch máu não, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và nhiều căn bệnh khác.
Nói không với thuốc lá
Không chỉ gây hại cho người hút trực tiếp, khói thuốc lá còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người xung quanh. Hút thuốc lá thụ động là tình trạng người không hút phải hít khói thuốc từ môi trường có người hút thuốc. Trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Trẻ em sống trong môi trường có khói thuốc dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, viêm phổi, hen suyễn, chậm phát triển thể chất và trí tuệ. Phụ nữ mang thai hít phải khói thuốc có nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân và ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi.
Bên cạnh những tác hại đối với sức khỏe, thuốc lá còn gây tổn thất lớn về kinh tế cho mỗi gia đình và toàn xã hội. Người hút thuốc phải chi một khoản tiền đáng kể để mua thuốc lá, trong khi chi phí điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá còn cao hơn rất nhiều. Nhiều gia đình rơi vào hoàn cảnh khó khăn do người thân mắc bệnh hiểm nghèo từ thuốc lá. Ngoài ra, thuốc lá còn làm giảm năng suất lao động, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tạo gánh nặng cho ngành y tế.
Tác hại của thuốc lá không chỉ dừng lại ở con người mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường. Tàn thuốc, bao bì thuốc lá bị vứt bừa bãi gây ô nhiễm môi trường sống. Khói thuốc làm ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến môi trường học tập, làm việc và sinh hoạt cộng đồng. Nhiều vụ cháy nổ nghiêm trọng cũng xuất phát từ việc sử dụng thuốc lá bất cẩn.
Nhận thức rõ tác hại của thuốc lá, trong những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phòng, chống tác hại của thuốc lá. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được ban hành và thực hiện rộng rãi tại các cơ quan, đơn vị, trường học, cơ sở y tế và nơi công cộng. Nhiều mô hình “Cơ quan không khói thuốc”, “Trường học không khói thuốc”, “Gia đình không khói thuốc” được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tuy nhiên, hiện nay tình trạng sử dụng thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trong giới trẻ đang có chiều hướng gia tăng. Nhiều thanh thiếu niên cho rằng thuốc lá điện tử ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống, nhưng thực tế các sản phẩm này vẫn chứa nicotine và nhiều hóa chất độc hại, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là não bộ và hệ thần kinh ở lứa tuổi đang phát triển. Việc sử dụng thuốc lá điện tử còn tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các tệ nạn xã hội và hành vi vi phạm pháp luật.
Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong việc phòng, chống tác hại của thuốc lá. Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức cần gương mẫu thực hiện quy định không hút thuốc nơi công cộng, cơ quan làm việc và tích cực tuyên truyền cho người thân, gia đình cùng thực hiện. Các bậc phụ huynh cần quan tâm, giáo dục con em tránh xa thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.
Đối với những người đang hút thuốc, việc từ bỏ thuốc lá là hành động thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Cai thuốc lá có thể khó khăn trong thời gian đầu nhưng sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn như cải thiện sức khỏe, tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống. Gia đình và cộng đồng cần động viên, hỗ trợ người hút thuốc quyết tâm từ bỏ thuốc lá.
Các cơ quan, đơn vị, trường học và tổ chức đoàn thể cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phong phú, thiết thực như treo băng rôn, khẩu hiệu, tổ chức nói chuyện chuyên đề, phát thanh tuyên truyền và xây dựng môi trường không khói thuốc. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2026 là lời nhắc nhở mỗi người hãy chung tay hành động vì một cộng đồng khỏe mạnh, văn minh và phát triển bền vững. Nói không với thuốc lá không chỉ là bảo vệ sức khỏe cho chính mình mà còn là trách nhiệm đối với gia đình và xã hội. Hãy cùng xây dựng môi trường sống trong lành, không khói thuốc vì tương lai của thế hệ hôm nay và mai sau.