Đầu những năm 40 của thế kỷ XX, tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động lớn. Chiến tranh thế giới thứ hai diễn ra ác liệt; thực dân Pháp thi hành chính sách áp bức, bóc lột nặng nề; phát xít Nhật kéo vào Đông Dương khiến nhân dân Việt Nam phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”. Trước tình hình đó, yêu cầu giải phóng dân tộc trở thành nhiệm vụ cấp bách hàng đầu của cách mạng Việt Nam.
Đại hội toàn quốc thống nhất Mặt trận Việt Minh và Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (Liên Việt) thành Mặt trận Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (Mặt trận Liên Việt), tại Tuyên Quang, ngày 3/3/1951. (Ảnh tư liệu)
Ngày 28/1/1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941, Hội nghị Trung ương lần thứ 8 của Đảng họp tại Pác Bó, Cao Bằng dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc đã xác định rõ nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ số một của cách mạng Đông Dương. Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh – Việt Minh nhằm tập hợp mọi tầng lớp nhân dân yêu nước không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo cùng đoàn kết chống đế quốc, giành độc lập dân tộc.
Sự ra đời của Mặt trận Việt Minh là bước phát triển quan trọng trong tư duy chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc. Việt Minh đã trở thành ngọn cờ quy tụ sức mạnh toàn dân, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt Nam.
Ngay sau khi thành lập, Mặt trận Việt Minh đã tích cực xây dựng cơ sở cách mạng, phát triển lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang ở nhiều địa phương. Các tổ chức cứu quốc như Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Nông dân cứu quốc, Công nhân cứu quốc… lần lượt ra đời, thu hút đông đảo quần chúng tham gia. Phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ từ vùng căn cứ Cao Bằng lan rộng ra nhiều địa phương trong cả nước.
Dưới ngọn cờ của Việt Minh, nhân dân ta đã đoàn kết một lòng, vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ để đấu tranh chống thực dân, phát xít. Cao trào kháng Nhật cứu nước năm 1945 đã tạo tiền đề trực tiếp cho cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám thắng lợi. Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền cách mạng đã giành được trên phạm vi cả nước, chấm dứt ách thống trị của thực dân, phong kiến và mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc – kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh. Đây cũng là thắng lợi của đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn cho dân tộc Việt Nam.
Không chỉ có vai trò to lớn trong cuộc đấu tranh giành chính quyền, Mặt trận Việt Minh còn đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của hệ thống Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam. Truyền thống đoàn kết, gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân được kế thừa và phát huy qua các thời kỳ cách mạng, trở thành nguồn sức mạnh to lớn giúp đất nước vượt qua mọi khó khăn, thử thách.
Trong công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, bài học về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc từ Mặt trận Việt Minh vẫn giữ nguyên giá trị. Đó là bài học về việc đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết; biết khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đồng thời, đó cũng là bài học về vai trò nòng cốt lãnh đạo của Đảng trong việc tập hợp, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân vì mục tiêu chung của dân tộc.
Kỷ niệm 85 năm thành lập Mặt trận Việt Minh là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân ôn lại truyền thống vẻ vang của dân tộc, thêm tự hào về những trang sử hào hùng của cách mạng Việt Nam. Qua đó, tiếp tục củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, quyết tâm xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân ngày càng vững mạnh.
Ngày nay, trước yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới, mỗi người dân Việt Nam cần tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết, chung sức đồng lòng xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh. Cán bộ, đảng viên cần gương mẫu trong công tác và đời sống; thanh niên cần ra sức học tập, lao động sáng tạo; các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
85 năm đã trôi qua kể từ ngày Mặt trận Việt Minh ra đời, nhưng tinh thần đoàn kết dân tộc, ý chí độc lập tự cường mà Việt Minh khơi dậy vẫn luôn là nguồn động lực mạnh mẽ cho toàn dân tộc Việt Nam. Phát huy truyền thống vẻ vang ấy, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta nguyện đoàn kết một lòng, tiếp tục đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, vững bước trên con đường xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh và văn minh.