Tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật
Chính phủ ban hành Nghị quyết số 33/NQ-CP ngày 5/3/2026 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 2/2026.
Nghị quyết nêu rõ: Trong nhiệm kỳ 2021 - 2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Thành viên Chính phủ đã chủ động, tích cực, phát huy tinh thần trách nhiệm cao, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, trọng tâm là việc xây dựng, trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Trong đó, Chính phủ đã tổ chức 41 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật; chỉ đạo, cho ý kiến đối với hơn 215 dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết và hồ sơ chính sách xây dựng luật, nghị quyết, trong đó có nhiều luật, nghị quyết quan trọng, khó, phức tạp, cấp bách. Tính cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Chính phủ đã trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua 179 luật, pháp lệnh, nghị quyết - gấp hơn 02 lần so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV. Công tác xây dựng, trình các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết đã có những bước chuyển quan trọng về tư duy, cách làm theo đúng quan điểm, yêu cầu tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 30 tháng 4 năm 2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Công tác tổ chức thi hành pháp luật đã gắn kết chặt chẽ hơn với công tác xây dựng pháp luật, cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Tập trung nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật từ khâu xây dựng chính sách đến soạn thảo văn bản
Thời gian tới, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ tiếp tục tập trung nguồn lực, chỉ đạo quyết liệt, hiệu quả cho công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị trong các lĩnh vực then chốt và các nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó tập trung quán triệt, thực hiện nghiêm một số nội dung trọng tâm sau:
- Trực tiếp phụ trách, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ xây dựng dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Quán triệt, thực hiện nghiêm tinh thần “6 tăng cường”, “6 rõ”, “6 sao”, “6 phải” trong công tác xây dựng pháp luật.
- Tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm hài hòa yêu cầu quản lý nhà nước và yêu cầu khuyến khích đổi mới, sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Thường xuyên nghiên cứu, cập nhật các chủ trương, chính sách của Đảng trong công tác xây dựng pháp luật để đề xuất thể chế hóa thành pháp luật và kịp thời phát hiện các vướng mắc, khó khăn, điểm nghẽn trong các quy định pháp luật để kiến nghị sửa đổi, bổ sung; tập trung thời gian, nguồn lực xây dựng, trình các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội, bảo đảm chất lượng, tiến độ theo quy định.
- Tập trung nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật từ khâu xây dựng chính sách đến soạn thảo văn bản; chỉ áp dụng thủ tục rút gọn trong trường hợp thực sự cần thiết và theo đúng quy định. Tăng cường truyền thông chính sách; chú trọng hoạt động tổng kết, khảo sát thực tiễn, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế; xây dựng, hoạch định chính sách, đánh giá tác động của chính sách; thực hiện hiệu quả quy định lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, các chủ thể chịu sự tác động; không đẩy khó khăn cho người dân, doanh nghiệp trong thiết kế chính sách và xây dựng pháp luật.
- Khi xây dựng, chỉnh lý, hoàn thiện các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần rà soát, chỉnh lý kỹ các quy định về điều kiện bảo đảm, điều khoản chuyển tiếp, nội dung giao quy định chi tiết, thời điểm có hiệu lực của luật, pháp lệnh, nghị quyết để bảo đảm tính khả thi của văn bản và tính khả thi của việc xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết để có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của luật, pháp lệnh, nghị quyết.
- Thực hiện việc cập nhật đầy đủ, kịp thời tiến độ xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý trên “Hệ thống thông tin quản lý Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật” phục vụ công tác tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng pháp luật.
- Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và thiết kế công cụ giám sát, kiểm tra. Việc xây dựng pháp luật cần kế thừa các quy định pháp luật đã được thực tiễn chứng minh, áp dụng hiệu quả; kịp thời sửa đổi, bổ sung, tháo gỡ ngay những điểm nghẽn do quy định của pháp luật, đặc biệt là các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, không rõ ràng, không có tính khả thi, không phù hợp với thực tiễn, gây cản trở, kìm hãm sự phát triển nhằm khơi thông mọi nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
- Siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí trong công tác xây dựng pháp luật; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho sản xuất, kinh doanh; tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Theo Nghị quyết, tại Phiên họp ngày 27 tháng 02 năm 2026, Chính phủ đã thảo luận, cho ý kiến đối với 04 dự án luật và 01 dự án nghị quyết, gồm: (1) Luật Thủ đô (sửa đổi); (2) Luật Hộ tịch (sửa đổi); (3) Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); (4) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài; (5) Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Giải quyết triệt để những “điểm nghẽn” của Thủ đô
Về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) , Chính phủ cơ bản thống nhất dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) do Bộ Tư pháp trình. Chính phủ giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và các Bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa ý kiến của các Thành viên Chính phủ và ý kiến kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Phiên họp Chính phủ, rà soát kỹ để chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) theo quy định, trong đó lưu ý bảo đảm một số yêu cầu sau:
- Rà soát toàn bộ dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, các Nghị quyết chiến lược, chuyên đề của Bộ Chính trị và quy định của Hiến pháp; phối hợp chặt chẽ với Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội để kịp thời cập nhật những chỉ đạo, kết luận của cơ quan có thẩm quyền đối với dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trong quá trình chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật; đánh giá thực tiễn thi hành Luật Thủ đô hiện hành; nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, những mô hình thủ đô tiên tiến, hiện đại của các nước trên thế giới, tiếp thu có chọn lọc những nội dung phù hợp để vận dụng cho Thủ đô.
- Hồ sơ dự án Luật phải thể hiện cụ thể, rõ ràng về những nội dung sửa đổi, hoàn thiện; nội dung bổ sung mới; nội dung lược bỏ so với Luật Thủ đô hiện hành và lý do đề xuất sửa đổi, bổ sung, lược bỏ; những nội dung phân quyền cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố; giải trình, thuyết minh cụ thể cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn của việc đề xuất những cơ chế, chính sách mới tại dự án Luật gắn với yêu cầu giải quyết triệt để những “điểm nghẽn” của Thủ đô đã được chỉ ra trong quá trình đánh giá thi hành Luật Thủ đô hiện hành; trường hợp cần thiết báo cáo, đề xuất Chính phủ việc xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.
- Rà soát, hoàn thiện quy định của dự thảo Luật theo hướng quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc để bảo đảm tính ổn định lâu dài của Luật. Thống nhất về nguyên tắc phân quyền tối đa, toàn diện, triệt để cho Thủ đô nhưng phải đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và thiết kế công cụ giám sát, kiểm tra. Việc phân quyền cho Thủ đô Hà Nội phải phù hợp với Hiến pháp, không trái điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; bảo đảm chủ quyền quốc gia, không ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia, giữ gìn bản sắc, giá trị văn hóa, di tích, di sản; bảo đảm việc vận hành nền hành chính quốc gia thống nhất, thông suốt, hiệu quả, công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm.
- Những nội dung phân quyền cho chính quyền Thành phố phải xác định rõ chủ thể thực hiện, nội dung, phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn để bảo đảm công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện, giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình của các chủ thể liên quan.
Đối với những cơ chế, chính sách, biện pháp giao Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố mà cần quy định trình tự, thủ tục, hồ sơ, thẩm quyền khác văn bản quy phạm pháp luật hiện hành thì phải rà soát để giao Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm chặt chẽ, khả thi.
Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi)
Chính phủ cũng thống nhất dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) do Bộ Tư pháp trình. Chính phủ giao Bộ Tư pháp tiếp tục chủ trì, phối hợp với các Bộ, địa phương, các cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa ý kiến của các Thành viên Chính phủ và ý kiến kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Phiên họp Chính phủ để chỉnh lý, rà soát kỹ, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật theo quy định, trong đó lưu ý bảo đảm một số yêu cầu sau:
- Tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo để bảo đảm bám sát các Nghị quyết, Kết luận của Đảng và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính bảo đảm hợp lý, khoa học nhưng đáp ứng yêu cầu đơn giản, hiệu quả về quy trình, thành phần hồ sơ, thời gian, chi phí xử lý...
- Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao Chính phủ quy định chi tiết trách nhiệm chủ trì, phối hợp của từng cấp, cơ quan liên quan, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, tăng cường vai trò, trách nhiệm của cấp cơ sở.
- Kịp thời sửa đổi, bổ sung những vấn đề đang thật sự khó khăn, vướng mắc, bất cập trong các quy định của Luật Hộ tịch năm 2014.
- Nghiên cứu, rà soát kỹ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ; đánh giá thấu đáo điều kiện thực tiễn về hạ tầng công nghệ, các nguồn lực liên quan..., bảo đảm tính khả thi, hiệu quả trong việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong dự thảo Luật.
- Tiếp tục rà soát để xác định rõ các nội dung, hình thức văn bản thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định chi tiết cũng như có kế hoạch soạn thảo phù hợp để bảo đảm thời điểm có hiệu lực của các văn bản này theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Về Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) , Chính phủ lưu ý cần phải thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng về tín ngưỡng, tôn giáo; bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Đổi mới tư duy quản lý, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư và các tổ chức tôn giáo. Nhà nước tôn trọng, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân thực hiện quyền, phát huy giá trị văn hóa, đạo đức, tinh thần và nguồn lực của tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phục vụ phát triển đất nước.
Quy định trong dự thảo Luật cần bảo đảm tính minh bạch, tính kế thừa, khả thi trong thực tiễn thi hành, giải quyết triệt để được các bất cập, tồn tại hiện nay và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo trong tình hình mới, nhất là các yêu cầu về quản lý mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hoạt động tín ngưỡng trong không gian mạng...
Đồng thời cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền rõ ràng, thực chất, gắn với đề cao trách nhiệm người đứng đầu; xác định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của từng cấp (Trung ương, cấp tỉnh, cấp xã), bảo đảm tương thích giữa nhiệm vụ được giao với năng lực tổ chức bộ máy, nguồn lực và trình độ cán bộ ở địa phương. Rà soát kỹ các thủ tục hành chính tại dự thảo, kiên quyết cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết; quy định rõ tiêu chí, điều kiện để hạn chế cơ chế “xin - cho” gây khó khăn, phiền hà cho người dân; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, chuyển đổi số trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo và trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; quy trình, trình tự, thủ tục hành chính tương thích với định danh điện tử và dịch vụ công toàn trình tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, bảo đảm thống nhất với pháp luật về chuyển đổi số và Chính phủ điện tử. Nghiên cứu giao Chính phủ quy định chi tiết những hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng phải đăng ký; quy định về đào tạo bậc học cử nhân trở lên của các cơ sở đào tạo tôn giáo...