Theo nội dung tuyên truyền của UBND xã Thượng Phúc, một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến cháy, nổ là sự cố về điện. Nhiều hộ gia đình chưa quan tâm đúng mức đến việc kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống điện, dẫn đến tình trạng dây dẫn xuống cấp, thiết bị quá hạn sử dụng nhưng vẫn tiếp tục vận hành. Do đó, việc thường xuyên kiểm tra các thiết bị điện, lắp đặt đầy đủ các thiết bị bảo vệ như cầu chì, aptomat, rơle tự ngắt là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế nguy cơ chập cháy. Đặc biệt, đối với các thiết bị có công suất lớn như điều hòa, bình nóng lạnh, cần sử dụng hệ thống bảo vệ riêng phù hợp với thông số kỹ thuật.
Bên cạnh đó, thói quen sử dụng điện thiếu an toàn cũng là yếu tố tiềm ẩn rủi ro cao. Việc sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện vượt quá khả năng chịu tải của dây dẫn, cắm nhiều thiết bị vào cùng một ổ điện có thể gây quá tải, phát sinh nhiệt lớn dẫn đến cháy. Các chuyên gia khuyến cáo, mỗi gia đình cần phân bổ hợp lý các thiết bị tiêu thụ điện, lựa chọn dây dẫn phù hợp khi lắp đặt thêm thiết bị mới, tuyệt đối không tự ý đấu nối điện tùy tiện.
Không chỉ điện, các nguồn nhiệt trong sinh hoạt hằng ngày như bếp gas, bếp điện, bàn là… cũng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Việc sử dụng các thiết bị này cần có người trông coi, không rời khỏi khu vực khi thiết bị vẫn đang hoạt động. Đặc biệt, khu vực đun nấu cần được bố trí riêng biệt, có vách ngăn bằng vật liệu không cháy, đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng.
Một vấn đề đáng lưu ý khác là việc dự trữ và sử dụng các chất dễ cháy như xăng, dầu, khí đốt trong gia đình. Theo khuyến cáo, người dân không nên tích trữ các chất này trong nhà ở; nếu cần thiết phải bảo quản thì chỉ nên để với số lượng tối thiểu và bố trí ở khu vực riêng biệt, tránh xa nguồn nhiệt. Đối với phương tiện như ô tô, xe máy, cần để cách xa khu vực bếp và đảm bảo hệ thống chứa nhiên liệu kín, hạn chế tối đa nguy cơ rò rỉ gây cháy.
Trong đời sống văn hóa tâm linh, việc thờ cúng cũng cần được thực hiện an toàn. Bàn thờ phải đặt ở vị trí hợp lý, sử dụng vật liệu không cháy, các thiết bị như đèn, nến, bát hương phải được bố trí chắc chắn, cách xa vật dễ cháy. Khi đốt vàng mã cần có người trông coi, có biện pháp che chắn để tránh tàn lửa bay gây cháy lan, nhất là trong điều kiện thời tiết hanh khô, gió lớn.
Đáng chú ý, nhiều vụ cháy nghiêm trọng xảy ra do người dân không có lối thoát hiểm hoặc bị bịt kín lối thoát. Việc lắp đặt lồng sắt, "chuồng cọp" tại ban công, cửa sổ mà không có cửa thoát hiểm là rất nguy hiểm. Các hộ gia đình cần thiết kế lối thoát nạn thứ hai, chuẩn bị sẵn thang dây, dụng cụ phá dỡ và không để vật cản trên đường thoát hiểm. Đối với gia đình có người già, trẻ nhỏ hoặc người khuyết tật, cần có phương án thoát nạn riêng, phù hợp với từng đối tượng.
Song song với đó, việc chủ động trang bị các phương tiện chữa cháy tại chỗ như bình chữa cháy, xô, thùng chứa nước, thiết bị báo cháy sớm là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, trang bị thôi chưa đủ, mỗi thành viên trong gia đình cần được hướng dẫn sử dụng thành thạo các thiết bị này, đồng thời xây dựng sẵn phương án xử lý khi có cháy xảy ra.
Một nguyên tắc quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ là kiểm tra an toàn trước khi rời khỏi nhà hoặc trước khi đi ngủ. Việc tắt các thiết bị điện không cần thiết, kiểm tra khu vực đun nấu, thờ cúng có thể giúp ngăn chặn nguy cơ cháy ngay từ sớm.
Khi xảy ra cháy, yếu tố quyết định là phản ứng nhanh và đúng cách. Người dân cần bình tĩnh, nhanh chóng báo cháy cho những người xung quanh, đồng thời gọi lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ qua số điện thoại 114 hoặc báo cho lực lượng dân phòng, chính quyền địa phương gần nhất. Trong thời gian chờ lực lượng chuyên nghiệp, cần tận dụng các phương tiện tại chỗ để khống chế đám cháy và tổ chức thoát nạn theo phương án đã được chuẩn bị.
Có thể khẳng định, phòng cháy hơn chữa cháy không chỉ là khẩu hiệu mà phải trở thành hành động cụ thể trong mỗi gia đình. Mỗi người dân nâng cao ý thức, mỗi gia đình chủ động phòng ngừa chính là góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, giảm thiểu thiệt hại do cháy, nổ gây ra, bảo vệ tính mạng và tài sản của chính mình và xã hội.