Theo truyền thuyết dân gian còn lưu giữ, khi còn ở phủ Tống Bình, một lần bà Khúc Thị Ngọc dạo thuyền trên Tây Hồ, gặp cơn mưa lớn nên vào chùa Trấn Quốc thỉnh chuông niệm Phật. Tiếng chuông ngân vang đã làm xuất hiện một con trâu vàng từ lòng hồ, cúi đầu xin theo hầu. Khi Công chúa Quỳnh Hoa xuống thuyền, trâu vàng rẽ nước dẫn lối. Kỳ lạ thay, thuyền đi đến đâu, lạch nước hóa thành dòng sông Kim Ngưu đến đó; bãi lầy biến thành ruộng đồng, làng xóm, chợ búa dần hình thành và trở nên trù phú.
Hành trình của bà đi qua nhiều vùng như Sở Thượng, Sở Hạ, Phương Quế, Phú Cốc, Động Quất, Nguyễn Bì… Đến khu chùa Đậu, bà dừng lại tại Đầm Mâu, xuống tắm rồi bước lên gò cao và hóa. Nơi bà tắm được gọi là "Trẩm", còn nơi bà hóa, Nhân dân lập đền thờ, tôn bà là Quỳnh Hoa Thánh Mẫu, hương khói quanh năm.
Trải qua các triều đại, đặc biệt thời Hậu Lê, công lao của bà được ghi nhận và sắc phong thần, dù sắc chỉ nay không còn. Hiện trong đền vẫn lưu giữ tấm biển sơn son thiếp vàng khắc bốn chữ "Lịch triều phong tặng" – dấu tích của sự tôn vinh qua nhiều triều đại. Năm 1995, đền thờ được trùng tu với kiến trúc ba gian, có hậu cung, trong đó đặt tượng Thánh Mẫu tĩnh tọa trên tòa sen. Đặc biệt, ngày 4/2/2003, đền thờ Công chúa Khúc Thị Ngọc đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa theo quyết định của UBND tỉnh Hà Tây.
Một số hình ảnh rước Kiệu tại Lễ hội
Để tưởng nhớ công lao to lớn của Quỳnh Hoa Thánh Mẫu, hằng năm vào ngày 15/3 âm lịch, thôn Vĩnh Mộ đã tổ chức lễ hội truyền thống.
Một số hình ảnh Lễ hội
Năm nay, lễ hội diễn ra trong 3 ngày với nhiều hoạt động phong phú, đặc sắc. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với nghi thức rước kiệu, dâng hương theo nghi thức truyền thống. Phần hội diễn ra sôi nổi với các chương trình giao lưu văn nghệ, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia, tạo nên không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng.
Lễ hội thôn Vĩnh Mộ không chỉ tái hiện những giá trị văn hóa truyền thống mà còn góp phần gìn giữ bản sắc, giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Diệu Hương